Biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng rõ rệt đến hoạt động sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam nói chung và tại xã Đồng Bằng, tỉnh Hưng Yên nói riêng. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài, mưa lớn bất thường, sâu bệnh phát sinh nhiều hơn đã ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng nông sản. Trong bối cảnh đó, Việt Nam đã cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net-Zero) vào năm 2050 nhằm góp phần giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và hướng tới phát triển bền vững. Để thực hiện thành công mục tiêu này, sự tham gia của người dân, đặc biệt là các hộ nông dân – lực lượng trực tiếp tham gia sản xuất nông nghiệp – có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Ngày 18/06/2026, Nhóm nghiên cứu Kinh tế và Quản lý tài ngyên môi trường phối hợp với các các giảng viên, nghiên cứu viên và sinh viên của Khoa Kinh tế và Quản lý, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã thực hiện khảo sát một số hộ nông dân tại xã Đồng Bằng, tỉnh Hưng Yên về nhận thức và động lực của hộ nông dân trong tham gia hoạt động sản xuất nông nghiệp giảm phát thải nhằm hướng tới thực hiện mục tiêu Net-Zero như cam kết của Chính phủ.
Đoàn khảo sát của Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã nhận được sự hỗ trợ nhiệt tình của UBND xã Đồng Bằng và sự phối hợp, kết nối hiệu quả của HTX dịch vụ nông nghiệp An Ấp với đại diện là Giám đốc Phạm Duy Phong.
    |
 |
| Đại diện HTX An Ấp chụp ảnh cùng Đoàn khảo sát của Học viện Nông nghiệp Việt Nam |
Kết quả khảo sát thực tế cho thấy phần lớn các hộ nông dân tại xã đã nhận thức được những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu đối với đời sống và sản xuất. Nhiều hộ dân cho biết năng suất cây trồng có xu hướng giảm, chi phí sản xuất tăng lên do phải sử dụng nhiều phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hơn trước. Tuy nhiên, khi được hỏi về khái niệm Net-Zero, không ít người vẫn còn chưa hiểu rõ ý nghĩa của mục tiêu này. Một số hộ cho rằng việc giảm phát thải là trách nhiệm của các doanh nghiệp hoặc cơ quan quản lý nhà nước, trong khi vai trò của người nông dân chưa được nhìn nhận đầy đủ. Điều này cho thấy công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về phát triển nông nghiệp xanh và giảm phát thải khí nhà kính cần được tăng cường hơn nữa để người dân hiểu rõ lợi ích và trách nhiệm của mình trong quá trình thực hiện mục tiêu Net-Zero.
|
 |
| Nhóm đề tài khảo sát các hộ nông dân tại xã Đồng Bằng, tỉnh Hưng Yên |
Động lực tham gia của các hộ nông dân phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, trong đó lợi ích kinh tế được xem là yếu tố quan trọng nhất. Người dân sẵn sàng áp dụng các mô hình sản xuất thân thiện với môi trường nếu các mô hình này giúp giảm chi phí đầu vào, nâng cao chất lượng nông sản và tạo cơ hội tiếp cận thị trường tiêu thụ ổn định. Bên cạnh đó, việc được hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và hướng dẫn quy trình sản xuất xanh cũng góp phần gia tăng sự tin tưởng của nông dân đối với các giải pháp giảm phát thải. Nhiều hộ dân bày tỏ mong muốn được tham gia các lớp tập huấn về sử dụng phân bón hữu cơ, tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, ứng dụng công nghệ số trong sản xuất và mô hình kinh tế tuần hoàn. Điều này cho thấy khi nhận thức được lợi ích cụ thể và được hỗ trợ đầy đủ, người dân sẽ chủ động hơn trong việc tham gia thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.
Tuy nhiên, quá trình triển khai các hoạt động hướng tới Net-Zero tại địa phương vẫn còn gặp nhiều khó khăn và thách thức. Một trong những rào cản lớn nhất là nguồn lực tài chính của nhiều hộ nông dân còn hạn chế, khiến họ e ngại khi phải đầu tư vào các mô hình sản xuất mới. Ngoài ra, việc thiếu thông tin, thiếu các mô hình trình diễn thực tế và chưa có cơ chế khuyến khích cụ thể cũng làm giảm động lực tham gia của người dân. Một số hộ lo ngại rằng việc thay đổi phương thức canh tác truyền thống có thể làm phát sinh rủi ro hoặc ảnh hưởng đến năng suất trong giai đoạn đầu. Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp xanh vẫn chưa thực sự ổn định, khiến người dân chưa mạnh dạn đầu tư lâu dài. Những khó khăn này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp và cơ quan chuyên môn nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tham gia quá trình chuyển đổi xanh.
Nhóm khảo sát cũng tìm hiểu nhu cầu, mong muốn của các hộ nông dân về việc được hỗ trợ để nâng cao nhận thức và động lực tham gia thực hiện mục tiêu Net-Zero một cách mạnh mẽ và bền vững hơn trong thời gian tới. Các nhu cầu, mong muốn tập trung vào: đẩy mạnh công tác truyền thông, phổ biến kiến thức về biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính thông qua các chương trình tập huấn, hội thảo và các kênh truyền thông địa phương. Đồng thời, cần xây dựng các mô hình nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn và sản xuất hữu cơ phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương để người dân trực tiếp tham quan, học tập và nhân rộng. Bên cạnh đó, các hộ nông dân cũng đề xuất cần có các chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và tiêu thụ sản phẩm nhằm giảm bớt rủi ro cho người dân khi chuyển đổi phương thức sản xuất.
|
 |
| Trưởng đoàn khảo sát – TS. Nguyễn Thị Thu Quỳnh đã phát biểu cảm ơn các hộ nông dân tại xã Đồng Bằng, tỉnh Hưng Yên đã tham gia khảo sát |
Kết thúc đợt khảo sát ngắn tại địa phương một cách khẩn trương và hiệu quả, Đoàn khảo sát đã thu thập được nhiều thông tin hữu ích, thực tiễn và có ý nghĩa để phục vụ cho viết các báo cáo kết quả nghiên cứu và đề xuất giải pháp kiến nghị về chính sách hỗ trợ nhằm nâng cao nhận thức và động lực tham gia sản xuất nông nghiệp sạch, giảm phát thải hướng tới thực hiện thành công mục tiêu Net-Zero mà Chính phủ nước ta đã cam kết với cộng đồng quốc tế. Thay mặt Đoàn khảo sát, TS. Nguyễn Thị Thu Quỳnh đã phát biểu cảm ơn các hộ nông dân tại xã Đồng Bằng, tỉnh Hưng Yên đã đến và chia sẻ thông tin. Chúng tôi hy vọng rằng với cơ hội gặp gỡ và chia sẻ thông tin này sẽ góp phần gia tăng gắn kết mối quan hệ giữa cơ sở giáo dục, nghiên cứu là Học viện Nông nghiệp Việt Nam và chính quyền, HTX cũng như các hộ nông dân, trang trại tại địa phương./.
Đoàn Bích Hạnh, Nhóm NCM Kinh tế và Quản lý Tài nguyên Môi trường