Trong giai đoạn 2016–2025, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh đã tích cực tham gia hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ thông qua Chương trình Nông thôn miền núi, góp phần hình thành nhiều mô hình sản xuất hoa công nghệ cao, nâng cao năng lực kỹ thuật cho địa phương, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân.
Đưa khoa học công nghệ vào thực tiễn sản xuất
Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh, Viện Nghiên cứu Rau quả, Học viện Nông nghiệp Việt Nam xác định chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ vào sản xuất là một trong những nhiệm vụ quan trọng, nhằm đưa kết quả nghiên cứu đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp và địa phương.
Qua 10 năm thực hiện Chương trình, Trung tâm đã hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao công nghệ cho 20 dự án tại nhiều tỉnh, thành; chuyển giao trên 40 quy trình kỹ thuật; xây dựng 45 mô hình nhân giống và sản xuất hoa; đào tạo chuyên sâu 145 kỹ thuật viên và tập huấn khoảng 2.500 lượt cán bộ kỹ thuật, nông dân.
Các dự án được triển khai tại nhiều địa phương như Phú Thọ, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Quảng Trị, Bắc Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình, Hưng Yên, Hà Nội, Hà Tĩnh, Điện Biên, Đồng Tháp, Cần Thơ, Lâm Đồng...
Các đối tượng chuyển giao khá đa dạng, tập trung vào những cây trồng có giá trị kinh tế cao như lan hồ điệp, lan đai châu, lan kiều tím, địa lan, lan kiếm, lily, hoa cúc, hoa đồng tiền, hoa hồng và sen…
    |
 |
| Mô hình sản xuất hoa hồ điệp tại Hà Nam năm 2019 |
Hình thành nhiều mô hình sản xuất hoa công nghệ cao
Một trong những kết quả nổi bật là việc đưa các quy trình sản xuất trong nhà lưới, nhà màng và các công nghệ tiên tiến vào địa phương.
Tại Bắc Ninh, mô hình sản xuất lan Hồ điệp thương phẩm trong nhà lưới hiện đại được xây dựng với quy mô 2.000 m², công suất khoảng 48.000 cây/năm; mô hình lily thương phẩm có quy mô 10.000 m², công suất khoảng 200.000 cây/năm.
Tại Hải Phòng, mô hình lan Hồ điệp thương phẩm được triển khai trên diện tích 6.000 m², cùng mô hình hoa đồng tiền trong nhà lưới 4.000 m². Các quy trình trồng, chăm sóc, xử lý phân hóa mầm hoa và phòng trừ sâu bệnh được chuyển giao cho cơ sở.
Tại Ninh Bình, công nghệ IoT được ứng dụng trong nhân giống, chăm sóc và điều khiển ra hoa lan kiếm, góp phần từng bước chuyển sản xuất từ phương thức truyền thống sang sản xuất ứng dụng công nghệ cao.
Tại Hưng Yên, Trung tâm đã chuyển giao nhiều quy trình nhân giống, trồng, chăm sóc và điều chỉnh ra hoa các giống lan bản địa như Đai Châu, Quế Lan Hương, Kiều Tím và Kiếm Mặc Biên, gắn với các mô hình sản xuất quy mô hàng nghìn mét vuông.
|
 |
| Sự phối hợp giữa nhà khoa học, địa phương và người sản xuất góp phần duy trì và nhân rộng kết quả dự án tại Hà Tĩnh năm 2025 |
Phát triển cây sen theo chuỗi giá trị
Bên cạnh các loại hoa chủ lực, Trung tâm còn triển khai các dự án phát triển cây sen theo hướng sản xuất hàng hóa và nâng cao giá trị sản phẩm.
Tại Ninh Bình, dự án chuyển đổi vùng đất trũng trồng lúa kém hiệu quả sang sản xuất sen đã xây dựng các mô hình nhân giống sen lấy hạt, sen lấy củ; sản xuất sen và thu hái, sơ chế, bảo quản, đóng gói sản phẩm.
Tại Hưng Yên, dự án sản xuất sen theo chuỗi giá trị gắn với phát triển du lịch và nâng cao thương hiệu Sen Phố Hiến đã xây dựng mô hình nhân giống 5.000 m², mô hình trồng sen gắn với du lịch 100.000 m² và mô hình sơ chế, đóng gói, bảo quản sản phẩm từ sen 500 m².
Các mô hình cho thấy hướng chuyển từ sản xuất nguyên liệu sang sản xuất – sơ chế – bảo quản – phát triển sản phẩm – gắn với du lịch, góp phần nâng cao giá trị cây trồng.
|
 |
| Sản xuất sen gắn với phát triển chuỗi giá trị tại Nam Định năm 2020 |
Hiệu quả kinh tế và xã hội rõ nét
Theo đánh giá của các địa phương, nhiều mô hình sản xuất hoa ứng dụng giống mới và quy trình kỹ thuật tiên tiến có hiệu quả kinh tế cao hơn phương thức sản xuất truyền thống. Một số mô hình hoa như đồng tiền, lay ơn đạt khoảng 450–500 triệu đồng/ha/vụ; các mô hình hoa cao cấp như lily, lan Hồ điệp có thể đạt 2,5–3 tỷ đồng/ha/năm.
Tại vùng ngoại thành Hà Nội, mô hình lan Hồ điệp quy mô 1.700 m² đạt lãi thuần trên 1,8 tỷ đồng/2 năm; mô hình hoa đồng tiền 4.000 m² đạt 32.000 chậu, lãi thuần trên 250 triệu đồng/vụ. Tại Hà Tĩnh, mô hình lan Hồ điệp quy mô 3.000 m², công suất 60.000 cây thương phẩm/năm, đạt lãi thuần trên 3,5 tỷ đồng/2 năm.
Bên cạnh hiệu quả kinh tế, các dự án còn góp phần thay đổi nhận thức và tư duy sản xuất của người dân. Thông qua đào tạo, tập huấn và thực hành tại mô hình, nhiều cán bộ kỹ thuật cơ sở và nông dân từng bước làm chủ công nghệ, trở thành lực lượng nòng cốt để duy trì và nhân rộng kết quả dự án.
|
 |
| Đào tạo, tập huấn kỹ thuật xây dựng mô hình tại Hà Nội năm 2025 |
Từ mô hình điểm đến khả năng nhân rộng
Một giá trị quan trọng của Chương trình là tạo cầu nối giữa nghiên cứu khoa học và sản xuất. Qua thực tiễn triển khai, các quy trình kỹ thuật được kiểm chứng, hoàn thiện và điều chỉnh phù hợp với điều kiện sinh thái của từng địa phương. Các mô hình cũng trở thành địa điểm để người dân tham quan, học tập và áp dụng.
Về xã hội, các dự án góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và thúc đẩy người dân tiếp cận phương thức sản xuất hàng hóa ứng dụng khoa học công nghệ. Về môi trường, việc áp dụng các quy trình kỹ thuật tiên tiến góp phần hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, giảm ô nhiễm và tạo cảnh quan sản xuất xanh, sạch.
Trong thời gian tới, việc duy trì và nhân rộng kết quả cần tiếp tục gắn với lựa chọn đúng đối tượng cây trồng, địa điểm và đối tác; tăng cường đào tạo nguồn nhân lực; đồng thời đẩy mạnh liên kết nhà khoa học – địa phương – doanh nghiệp – người sản xuất để hình thành các chuỗi giá trị bền vững.
Tiếp tục lan tỏa giá trị khoa học và công nghệ
Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2016–2025 khẳng định vai trò của hoạt động chuyển giao công nghệ trong việc đưa các thành tựu nghiên cứu vào thực tiễn, góp phần phát triển sản xuất hoa, cây cảnh theo hướng hiện đại và có giá trị gia tăng cao.
Với nền tảng đã được xây dựng, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh, Viện Nghiên cứu Rau quả, Học viện Nông nghiệp Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy năng lực nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao, đưa nhiều hơn nữa các tiến bộ khoa học và công nghệ đến với người dân và doanh nghiệp; góp phần xây dựng nền nông nghiệp Việt Nam hiện đại, xanh, hiệu quả và phát triển bền vững.
TS. Nguyễn Văn Tỉnh
Giám đốc Trung tâm NC&PT Hoa, Cây cảnh