Trong khuôn khổ đề tài khoa học và công nghệ “Nghiên cứu chọn tạo và phát triển giống hoa lay ơn mới (Gladiolus sp.) phù hợp với điều kiện tự nhiên tại Lâm Đồng”, do Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh – Viện Nghiên cứu Rau quả, Học viện Nông nghiệp Việt Nam chủ trì thực hiện, đã tiến hành đánh giá 10 dòng lai hoa lay ơn mới tại hai vùng trồng hoa trọng điểm của tỉnh Lâm Đồng. Kết quả bước đầu đã lựa chọn được 5 dòng lai triển vọng, có khả năng sinh trưởng tốt, chất lượng hoa cao, chống chịu sâu bệnh khá và được người sản xuất đánh giá tích cực, mở ra triển vọng phát triển các giống hoa lay ơn mới do Việt Nam chọn tạo.
Nhu cầu phát triển giống hoa lay ơn mới tại Lâm Đồng
Lâm Đồng là vùng sản xuất hoa lay ơn lớn nhất cả nước, với diện tích khoảng 1.024,8 ha, sản lượng đạt 235 triệu cành năm 2024. Tuy nhiên, sản xuất hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào các giống nhập nội, trong khi một số giống chưa thích ứng tốt với điều kiện địa phương, dễ nhiễm sâu bệnh và gặp khó khăn về bản quyền giống. Vì vậy, nghiên cứu chọn tạo và phát triển các giống hoa lay ơn mới trong nước có năng suất, chất lượng cao, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt là hướng đi cần thiết, góp phần chủ động nguồn giống và nâng cao hiệu quả sản xuất hoa tại Lâm Đồng.
Đánh giá 10 dòng lai hoa lay ơn mới tại hai vùng sản xuất
Từ tháng 1 đến tháng 6/2026, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh đã tiến hành đánh giá 10 dòng lai hoa lay ơn mới (M1–M5 và N1–N5) tại xã Hiệp Thạnh và phường Xuân Trường, tỉnh Lâm Đồng. Các dòng lai được kế thừa từ kết quả nghiên cứu chọn tạo giống hoa lay ơn của Trung tâm giai đoạn 2015–2020. Kết quả cho thấy, các dòng lai có khả năng sinh trưởng tốt, tỷ lệ mọc mầm cao, nhiều dòng đạt 98–100%. Đặc biệt, các dòng M3, M4, M5, N1 và N3 có chất lượng hoa tốt, không ghi nhận cây bị bệnh héo vàng và thối khô tại hai điểm đánh giá; mức độ khô đầu lá nhẹ, cho thấy triển vọng phát triển trong điều kiện sản xuất tại Lâm Đồng.
Lựa chọn được 5 dòng lai hoa lay ơn có triển vọng phát triển
Trên cơ sở đánh giá tổng hợp các chỉ tiêu sinh trưởng, chất lượng hoa, khả năng chống chịu sâu bệnh, tỷ lệ thu hoạch và mức độ chấp nhận của người sản xuất, nhóm nghiên cứu đã lựa chọn được 5 dòng lai hoa lay ơn triển vọng gồm M3, M4, M5, N1 và N3. Đây là những dòng lai có các đặc điểm nổi bật:
+ Dòng lai M3: có hoa màu đỏ, thời gian sinh trưởng 90-93 ngày, chiều dài cành hoa 138,5-140,5cm, 14,1- 14,3 hoa/cành, tỷ lệ thu hoạch hoa 95,7 - 96,3%, chống chịu tốt với sâu, bệnh hại.
+ Dòng lai M4: có hoa màu hồng cam, thời gian sinh trưởng 85-88 ngày, chiều dài cành hoa 143,7 – 145,3 cm, 14,3 hoa/cành, tỷ lệ thu hoạch hoa 97 - 98,1%, chống
chịu tốt với sâu, bệnh hại.
+ Dòng lai M5: có hoa màu đỏ, thời gian sinh trưởng 88-90 ngày, chiều dài cành hoa 125,3 – 126,7 cm, 13,1-13,3 hoa/cành, tỷ lệ thu hoạch hoa 95,7 – 96,7%, chống chịu tốt với sâu, bệnh hại.
+ Dòng lai N1: có hoa màu hồng cam, thời gian sinh trưởng 90-92 ngày, chiều dài cành hoa 120,3 - 122,8cm, 13,3 hoa/cành, tỷ lệ thu hoạch hoa 93,7 - 95,5%, chống chịu tốt với sâu, bệnh hại.
+ Dòng lai N3: có hoa màu đỏ, thời gian sinh trưởng 86-89 ngày, chiều dài cành hoa 122,7 – 123,7 cm, 13,1 hoa/cành, tỷ lệ thu hoạch hoa 93,2 - 95,7%, chống chịu tốt với sâu, bệnh hại.
    |
 |
| Các dòng lai hoa lay ơn mới được đánh giá tại Lâm Đồng |
Đáng chú ý, cả 5 dòng lai được lựa chọn đều có tỷ lệ thu hoạch hoa cao hơn rõ rệt so với giống đối chứng Đỏ Pháp, vốn chỉ đạt 80,5–81,7% tại hai địa điểm nghiên cứu. Bên cạnh các chỉ tiêu kỹ thuật, kết quả đánh giá mức độ chấp nhận của người sản xuất cũng cho thấy các dòng M3, M4, M5, N1 và N3 được đánh giá tích cực về màu sắc, hình thức, chất lượng hoa, khả năng chống chịu sâu bệnh và tỷ lệ thu hoạch. Trong đó, hai dòng M3 và M4 thể hiện sự ổn định và nổi bật trên nhiều tiêu chí tại cả hai vùng thử nghiệm. Những kết quả này là cơ sở khoa học quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, khảo nghiệm và lựa chọn giống hoa lay ơn mới phù hợp với điều kiện sản xuất của tỉnh Lâm Đồng.
Triển vọng phát triển các giống hoa lay ơn do Việt Nam chọn tạo
Kết quả lựa chọn được 5 dòng lai hoa lay ơn triển vọng tại Lâm Đồng đã mở ra cơ hội bổ sung các giống hoa mới có năng suất, chất lượng cao, màu sắc đa dạng và khả năng thích ứng tốt với điều kiện sinh thái địa phương. Đồng thời, góp phần chủ động nguồn giống trong nước, giảm phụ thuộc vào giống nhập nội và nâng cao hiệu quả sản xuất hoa thương phẩm.
    |
 |
| Tiếp tục bố trí khảo nghiệm diện hẹp các giống hoa lay ơn mới vụ Đông Xuân 2026 – 2027 tại Lâm Đồng |
Trong thời gian tới, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục khảo nghiệm, đánh giá tính ổn định và khả năng thích ứng của các dòng lai triển vọng, tiến tới lựa chọn, phát triển giống mới phục vụ sản xuất tại Lâm Đồng và các vùng trồng hoa trong cả nước. Kết quả nghiên cứu góp phần khẳng định năng lực chọn tạo giống hoa trong nước, hướng tới phát triển ngành hoa Việt Nam bền vững và có sức cạnh tranh cao.
TS. Nguyễn Văn Tỉnh
Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh