Ngày 15/3/2026, cử tri trên cả nước sẽ đi bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng Nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Cuộc bầu cử năm nay sớm hơn khoảng 2 tháng so với các cuộc bầu cử trước và có nhiều điểm mới quan trọng được giới thiệu trong bài viết này.
1. Bầu cử 2 cấp Hội đồng nhân dân
Đây là điểm mới nổi bật của cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và bầu cử HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Với mô hình chính quyền địa phương 3 cấp, các cuộc bầu cử trước đây thực hiện bầu cử HĐND 3 cấp, gồm HĐND cấp tỉnh, HĐND cấp huyện và HĐND cấp xã. Riêng bầu cử Quốc hội khóa XV và bầu cử HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, ở một số địa phương thuộc thành phố Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện thí điểm thì cử tri địa phương chỉ bầu cử đại biểu HĐND 2 cấp. Tuy nhiên, sau khi đất nước thực hiện cuộc cach mạng về đơn vị hành chính lãnh thổ và mô hình chính quyền địa phương năm 2025 thì tại cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và bầu cử HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, cử tri cả nước cùng thống nhất thực hiện bầu cử 2 cấp là HĐND cấp tỉnh và HĐND cấp xã. Đây là lần đầu tiên, sau 15 kỳ bầu cử, cử tri cả nước thực hiện bầu cử đại biểu của 3 cấp cơ quan quyền lực nhà nước, gồm cấp Trung ương (Quốc hội) và 2 cấp địa phương (HĐND cấp tỉnh, HĐND cấp xã).
2. Thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và tổ chức phụ trách bầu cử
Phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, một trong những điểm mới căn bản khác là thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và các tổ chức phụ trách bầu cử. Theo đó, việc xác định khu vực bỏ phiếu – Cấp xã quyết định và báo cáo cấp tỉnh, trường hợp cần thiết, UBND cấp tỉnh điều chỉnh việc xác định khu vực bỏ phiếu. Ngoài ra, thực hiện tăng số lượng thành viên của các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương. Cụ thể: Ủy ban bầu cử ở tỉnh là 23-37 thành viên (trước kia là 21-31 thành viên); Ủy ban bầu cử ở xã là 9-17 thành viên (trước kia là 9-11 thành viên); Ban bầu cử đại biểu Quốc hội là 9-17 thành viên (trước kia là 9-15 thành viên); Ban bầu cử HĐND cấp tỉnh là 11-15 thành viên (trước kia là 11-13 thành viên); Ban bầu cử HĐND cấp xã là 9-15 thành viên (trước kia là 7-9 thành viên).
3. Điều chỉnh giảm thời gian thực hiện quy trình, thủ tục bầu cử
Một thay đổi đáng chú ý là việc điều chỉnh, rút ngắn thời gian thực hiện các bước trong quy trình bầu cử. Cụ thể, thời gian từ khi kết thúc việc nộp hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử được rút xuống còn 42 ngày. Các mốc thời gian quan trọng được điều chỉnh như sau:
- Thời gian tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ hai được tổ chức chậm nhất là 40 ngày trước ngày bầu cử (trước kia là 65 ngày);
- Thời gian tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ ba được tổ chức chậm nhất là 23 ngày trước ngày bầu cử (trước kia là 35 ngày).
- Thời hạn công bố danh sách ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu được Ủy ban bầu cử cấp tỉnh công bố, niêm yết chậm nhất là 16 ngày trước ngày bầu cử (trước kia là 20 ngày).
4. Đổi mới phương thức vận động bầu cử
Một điểm nhấn đáng chú ý là việc đa dạng hóa hình thức vận động bầu cử. Bên cạnh tiếp xúc cử tri trực tiếp, cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 còn tổ chức trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến, với điều kiện bảo đảm kỹ thuật, an toàn thông tin và an ninh mạng.
    |
 |
| GS. TS Nguyễn Thị Lan tiếp xúc cử tri tại Đơn vị bầu cử số 8, Đại biểu Quốc hội khoá XVI ngày 02/3/2026 bằng hình thức trực tiếp tại xã Vân Đình và kết nối trực tuyến đến 11 xã thuộc ba huyện cũ Phú Xuyên, Mỹ Đức và Ứng Hòa. |
Cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 là sự kiện chính trị trọng đại. Cử tri Học của Học viện Nông nghiệp Việt Nam thực hiện bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND thành phố Hà Nội và đại biểu HĐND xã Gia Lâm vào ngày chủ nhật, 15 tháng 3 năm 2026.
Ban CTCT&CTSV (tổng hợp)