Bưởi đỏ (Citrus maxima (J.Burm.) Merr.) là một trong những loại cây ăn quả có giá trị, được trồng và phát triển tại nhiều địa phương ở Việt Nam. Việc nghiên cứu, đánh giá đặc điểm hình thái, chất lượng quả và đa dạng di truyền của các giống bưởi đỏ có ý nghĩa quan trọng trong công tác bảo tồn nguồn gen, chọn tạo giống cũng như khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên cây ăn quả bản địa. Đây cũng là nội dung được các nhà khoa học thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam tập trung nghiên cứu.
Trong nghiên cứu “Nghiên cứu đa dạng di truyền dựa trên đặc điểm hình thái và chất lượng của các giống bưởi đỏ (Citrus maxima (J.Burm.) Merr.) thu thập tại miền Bắc Việt Nam”, nhóm tác giả gồm Đoàn Thu Thủy, Lê Thị Tuyết Châm, Nguyễn Thu Thủy, Nguyễn Ngọc Dũng, Hoàng Đăng Dũng và Ngô Thị Hồng Tươi đã tiến hành đánh giá một số đặc điểm hình thái và mức độ đa dạng di truyền của các giống bưởi đỏ đang được lưu giữ và thu thập tại khu vực miền Bắc.
Nghiên cứu sử dụng 16 giống bưởi đỏ được thu thập trong năm 2025. Các chỉ tiêu hình thái được theo dõi và đánh giá gồm đặc điểm về quả, hoa và lá. Bên cạnh đó, chất lượng quả cũng được phân tích thông qua một số chỉ tiêu như độ Brix, hàm lượng chất khô và hàm lượng đường tổng số.
Để đánh giá mức độ đa dạng di truyền, nhóm nghiên cứu sử dụng chỉ thị hình thái kết hợp với chỉ thị phân tử ISSR. Dữ liệu thu được được xử lý bằng phương pháp phân tích đa biến, trong đó có phân tích thành phần chính (PCA) và phân tích cụm, nhằm xác định mối quan hệ và mức độ khác biệt giữa các giống bưởi đỏ nghiên cứu.
Kết quả cho thấy, các giống bưởi đỏ có sự khác biệt tương đối rõ rệt về kích thước quả, đặc điểm hoa, lá và các chỉ tiêu chất lượng quả. Phân tích đa dạng di truyền dựa trên 18 tính trạng cho thấy hệ số tương đồng dao động từ 0,10 đến 0,38, phản ánh sự đa dạng đáng kể giữa các mẫu giống.
Đáng chú ý, kết quả phân tích PCA cho thấy chỉ tiêu chất lượng quả, bao gồm độ Brix, hàm lượng chất khô và hàm lượng đường tổng số, là những yếu tố có vai trò quan trọng trong việc phân hóa giữa các giống bưởi đỏ. Đây là những đặc điểm có giá trị trong đánh giá và lựa chọn nguồn gen phục vụ sản xuất cũng như công tác chọn tạo giống.
Nghiên cứu cũng xác định được một số mẫu giống có chất lượng tốt, trong đó có M2, M5, M6, M10, M11, M12 và M13. Những nguồn gen này có tiềm năng được tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và khai thác trong các chương trình bảo tồn, chọn giống và phát triển sản xuất bưởi đỏ.
Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở dữ liệu khoa học về nguồn gen bưởi đỏ tại Việt Nam, đồng thời cung cấp những thông tin có giá trị cho việc đánh giá, bảo tồn và khai thác bền vững nguồn gen cây ăn quả này. Đây cũng là cơ sở quan trọng để lựa chọn các vật liệu di truyền có đặc điểm hình thái và chất lượng quả ưu việt, phục vụ các nghiên cứu tiếp theo về chọn tạo giống bưởi.
Thông tin chi tiết tại:https://vie.vjas.vn/index.php/vjasvn/article/view/2590/2377
Đào Hương - Nhà xuất bản