Đưa giáo dục STEM ra khỏi lớp học

Cập nhật lúc 09:00, Thứ bảy, 11/07/2026 (GMT+7)

Kích cỡ font chữ

Giáo dục trải nghiệm chỉ phát huy giá trị khi học sinh được học trong môi trường thực tiễn, khám phá nghề nghiệp và hình thành tư duy sáng tạo ngay từ phổ thông.

Chiều 10/7, tại Hà Nội, Học viện Nông nghiệp Việt Nam phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức Hội thảo giáo dục trải nghiệm, STEM, hướng nghiệp cho học sinh. Giáo dục STEM là phương pháp học tích hợp Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học, giúp học sinh học qua thực hành và giải quyết các vấn đề thực tế.

Học từ thực tiễn, không chỉ tham quan

"Hãy nói cho tôi, tôi sẽ quên. Hãy dạy cho tôi, tôi sẽ nhớ. Hãy để tôi trải nghiệm, tôi sẽ hiểu”. Mở đầu hội thảo, GS.TS Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã nhắc lại triết lý giáo dục nổi tiếng để khẳng định rằng trải nghiệm chính là con đường ngắn nhất giúp người học hình thành tư duy khoa học, khả năng sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề.

Theo bà, nhiều nền giáo dục tiên tiến như Phần Lan, Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Israel đều tạo điều kiện để học sinh được tiếp cận phòng thí nghiệm, doanh nghiệp, trang trại, viện nghiên cứu; được trực tiếp đặt câu hỏi, thử nghiệm và sáng tạo thay vì chỉ tiếp thu kiến thức trong lớp học.

Đối với Việt Nam, khi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển đất nước, giáo dục trải nghiệm càng có ý nghĩa quan trọng.

Theo GS.TS Nguyễn Thị Lan, nếu muốn có nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền nông nghiệp hiện đại thì học sinh phải được tiếp cận, khám phá và hiểu về nông nghiệp bằng những trải nghiệm thực tế, từ đó hình thành tình yêu và định hướng nghề nghiệp phù hợp.

Hiện Học viện Nông nghiệp Việt Nam có khuôn viên rộng hơn 300 ha, hệ thống phòng thí nghiệm, khu thực nghiệm, trang trại công nghệ cao cùng đội ngũ gần 1.500 cán bộ, giảng viên và nhà khoa học. Trên nền tảng đó, Học viện đã xây dựng gần 100 chương trình giáo dục trải nghiệm, STEM và hướng nghiệp ở nhiều lĩnh vực như công nghệ sinh học, môi trường, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế, du lịch, ngoại ngữ, trí tuệ nhân tạo... dành cho học sinh từ tiểu học đến THPT.

Theo TS Nguyễn Tất Thắng, Trưởng Khoa Du lịch và Ngoại ngữ, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã chuyển trọng tâm từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực người học. Điều đó đòi hỏi học sinh phải được học tập trong môi trường thực tiễn, trực tiếp quan sát, thực hành, nghiên cứu và khám phá nghề nghiệp, thay vì chỉ tiếp cận lý thuyết trong sách giáo khoa.

Ông cho rằng hoạt động trải nghiệm chỉ thật sự hiệu quả khi có sự kết nối giữa trường phổ thông với trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Đây cũng là điều kiện để học sinh nhận diện năng lực bản thân, hiểu đặc điểm từng ngành nghề và có cơ sở lựa chọn con đường học tập phù hợp trong tương lai.

Liên kết để giáo dục trải nghiệm đi vào chiều sâu

Dưới góc độ quản lý giáo dục, ông Phạm Quốc Toản, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho rằng yêu cầu hiện nay không chỉ dừng ở việc giúp học sinh có kiến thức mà quan trọng hơn là tạo môi trường để các em biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn, phát triển tư duy khoa học, năng lực giải quyết vấn đề, khả năng sáng tạo và từng bước định hướng nghề nghiệp.

Theo ông, giáo dục trải nghiệm, STEM và hướng nghiệp có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau. Tuy nhiên, điều quan trọng là các hoạt động này phải được tổ chức thực chất, phù hợp với từng cấp học, tránh hình thức hoặc tách rời quá trình giáo dục chung.

Để làm được điều đó, các trường phổ thông cần mở rộng không gian học tập bằng việc tăng cường kết nối với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các tổ chức khoa học công nghệ.

Ông Phạm Quốc Toản nhấn mạnh, giá trị của sự hợp tác không nằm ở số lượng hoạt động được tổ chức mà phải được đo bằng những sản phẩm giáo dục cụ thể. Học sinh cần có thêm cơ hội nghiên cứu, thực hành và tiếp cận công nghệ mới; giáo viên được bồi dưỡng chuyên môn; còn các nhà trường từng bước hình thành mô hình phối hợp bền vững với các cơ sở giáo dục đại học.

Những nội dung này cũng được cụ thể hóa trong Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội với Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Hai bên thống nhất phối hợp xây dựng các chương trình giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp phù hợp với từng cấp học; tổ chức hoạt động STEM gắn với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo; phát triển các chương trình khởi nghiệp dành cho học sinh; đồng thời tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số trong dạy học và quản lý giáo dục.

Bên cạnh học sinh, đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên cũng sẽ được bồi dưỡng về quản trị giáo dục, giáo dục STEM, công nghệ và đổi mới phương pháp giảng dạy.

Theo TS Hoàng Đức Thuận, Hiệu trưởng Trường THPT Cao Bá Quát - Gia Lâm (Hà Nội), điều đáng quan tâm hiện nay không phải là mỗi năm tổ chức bao nhiêu hoạt động trải nghiệm mà là sau mỗi hoạt động, học sinh thay đổi được điều gì. Một chuyến tham quan chỉ có ý nghĩa khi học sinh biết quan sát, đặt câu hỏi và rút ra bài học; một dự án STEM chỉ thành công khi các em biết phát hiện vấn đề, thử nghiệm, chấp nhận thất bại rồi điều chỉnh để tìm ra lời giải.

Ông cũng cho rằng lớp học không nên giới hạn trong bốn bức tường. Với lợi thế có Học viện Nông nghiệp Việt Nam ngay trên địa bàn Gia Lâm, học sinh có cơ hội tiếp cận hệ thống phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu và các mô hình nông nghiệp công nghệ cao.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả nguồn lực này, cần xây dựng chương trình phối hợp thường xuyên giữa Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Học viện và các trường THPT theo từng năm học, từng khối lớp và từng nhóm ngành nghề, thay vì những hoạt động riêng lẻ.

Học viện Nông nghiệp Việt Nam là đại học đa ngành, trọng điểm quốc gia. Đến nay, Học viện đã đào tạo cho đất nước trên 150.000 kỹ sư, cử nhân, hơn 15.000 thạc sỹ và gần 800 tiến sỹ. Nhiều sinh viên, học viên tốt nghiệp Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã và đang đảm nhận những vị trí quan trọng trong các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội và doanh nghiệp… Với những thành tích trong đào tạo và nghiên cứu khoa học cũng như hợp tác quốc tế, Học viện đã đóng góp tích cực vào sự phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam trong những thập kỷ qua.