Trong khuôn khổ dự án PRELAB (Precarious Labour in Asia: Exploring Challenges and Solution to Labour Insecurity through Case-Study-Based Evidence from 8 Asian Countries - Việc làm bấp bênh ở Châu Á: Khám phá những thách thức và giải pháp cho tình trạng mất an ninh lao động dựa trên bằng chứng từ các nghiên cứu tình huống ở 8 quốc gia châu Á), và hoạt động khoa học năm 2026, Khoa Khoa học xã hội đã tổ chức seminar với chủ đề: “Loyalty and Welfare: Constructing Deservingness of Internally Displaced Persons in Wartime Ukraine - Sự trung thành và phúc lợi: Xây dựng tính xứng đáng của người tản cư nội địa trong bối cảnh chiến tranh của Ukraine” do Nghiên cứu sinh (NCS) Oksana Chorna, Trung tâm Nghiên cứu Đông Âu, Đại học Bremen (CHLB Đức) trình bày vào ngày 09/06/2026 vừa qua.
Mở đầu, NCS Chorna giới thiệu bối cảnh cuộc chiến tranh Nga - Ukraine và những tác động sâu sắc của cuộc xung đột đối với đời sống xã hội, đặc biệt là sự gia tăng nhanh chóng của số lượng người tản cư trong nước (Internally Displaced Persons - IDPs). Theo nghiên cứu, Ukraine đã trải qua các làn sóng di dời lớn kể từ năm 2014 đến nay, tạo ra những thách thức đáng kể đối với hệ thống an sinh xã hội và quản trị phúc lợi.
Nghiên cứu tập trung phân tích cách thức các nhà hoạch định chính sách Ukraine xây dựng và đánh giá mức độ “xứng đáng được hưởng trợ giúp” của các nhóm người di dời khác nhau bằng cách sử dụng khung lý thuyết CARIN của van Oorschot (2000), bao gồm 5 tiêu chí: Sự kiểm soát (Control), thái độ và sự tuân thủ (Attitude), sự đóng góp cho xã hội (Reciprocity), bản sắc (Identity) và nhu cầu hỗ trợ (Need). Trên cơ sở phân tích các văn bản pháp luật, chính sách và biên bản thảo luận của Quốc hội Ukraine giai đoạn 2014-2025, nghiên cứu chỉ ra rằng các nhóm người tản cư không được đối xử như một nhóm đồng nhất mà được phân loại theo các tiêu chí khác nhau khi tiếp cận các chế độ phúc lợi.
    |
 |
| Các giảng viên, nhà nghiên cứu, sinh viên tham dự Seminar theo dõi và trao đổi về những vấn đề được trình bày |
Kết quả cho thấy hệ thống phúc lợi của Ukraine có xu hướng ưu tiên các tiêu chí về sự đóng góp cho xã hội, lòng trung thành và bản sắc quốc gia hơn là mức độ khó khăn thực tế của người thụ hưởng. Các cựu chiến binh được đánh giá là nhóm có mức độ “xứng đáng” cao và nhận được nhiều ưu đãi hơn, trong khi những người thất nghiệp hoặc người cao tuổi thuộc các đợt tản cư phải chịu nhiều điều kiện kiểm tra và giám sát nghiêm ngặt hơn khi tiếp cận các quyền lợi an sinh xã hội.
Sau phần trình bày chính, các giảng viên và nhà nghiên cứu đã trao đổi về khung lý thuyết được sử dụng trong nghiên cứu, tính mới của cách tiếp cận cũng như những thách thức trong việc thu thập và phân tích dữ liệu trong bối cảnh chiến tranh. Thảo luận tập trung vào một số vấn đề học thuật và thực tiễn liên quan như việc tiếp cận nguồn dữ liệu trong điều kiện chiến sự, sự biến động nhanh của các chính sách công và những khó khăn trong việc đo lường các yếu tố mang tính định tính. Nhiều ý kiến cũng gợi mở khả năng vận dụng các cách tiếp cận tương tự trong nghiên cứu chính sách xã hội tại Việt Nam.
|
 |
| NCS Oksana Chorna cùng các giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên chụp ảnh lưu niệm sau buổi Seminar |
Buổi Seminar đã cung cấp góc nhìn về chính sách an sinh xã hội trong bối cảnh xung đột, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu trong lĩnh vực chính sách xã hội, quản trị công và phát triển xã hội. Những trao đổi là cơ sở quan trọng để các nhà nghiên cứu tiếp tục đào sâu vào vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến chính sách phúc lợi, di cư và phát triển xã hội trong bối cảnh thế giới nhiều biến động hiện nay.
Bộ môn Xã hội học, Khoa Khoa học Xã hội, Học viện Nông nghiệp Việt Nam