Hướng tới phát triển các sản phẩm nông nghiệp đặc sản có giá trị gia tăng cao, đáp ứng xu thế tiêu dùng hiện đại “ăn ngon – ăn ít – ăn trải nghiệm”, nhóm nghiên cứu ngô thuộc Viện Sinh học và Công nghệ Nông nghiệp, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã và đang triển khai nghiên cứu nhiệm vụ do dự án Việt Bỉ tài trợ: “Đánh giá nguồn vật liệu ngô nếp tí hon phục vụ công tác chọn tạo giống ngô nếp tí hon tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam” do ThS. Vũ Thị Xuân Bình làm chủ nhiệm. Mục tiêu trước mắt là nhận diện nguồn vật liệu có giá trị, từ đó đặt nền cho chọn tạo giống ngô nếp tí hon đặc sản tại Việt Nam.
Ngô nếp tí hon là hướng nghiên cứu mới tại Việt Nam. Đặc điểm nổi bật của nhóm ngô này là bắp nhỏ, số bắp hữu hiệu trên cây cao, thường đạt 3–5 bắp/cây, cùng chất lượng ăn tươi dẻo, ngọt, hương thơm đặc trưng và màu sắc hạt đa dạng, bắt mắt. Những đặc điểm này tạo ưu thế tiếp cận tới phân khúc tiêu dùng cao cấp, du lịch sinh thái, quà tặng nông sản và các mô hình nông nghiệp trải nghiệm.
Từ nguồn vật liệu được thu thập, kế thừa và đánh giá trong và ngoài nước, nhóm nghiên cứu đã tiến hành đánh giá 30 dòng ngô nếp tí hon trong vụ Xuân năm 2026. Kết quả bước đầu đã chọn lọc được nhiều dòng vật liệu triển vọng có sự khác biệt rõ về màu sắc hạt, hình thái và số bắp hữu hiệu; có giá trị phục vụ công tác chọn tạo giống.
Các dòng vật liệu đáng chú ý gồm:
TH28, TH38: dòng ngô nếp tí hon hạt vàng triển vọng, sinh trưởng tốt, số bắp hữu hiệu trên cây 2-3 bắp, kết hạt tốt, hạt đểu, màu sắc đẹp, chất lượng ăn tươi tốt;
    |
 |
| Dòng ngô nếp tí hon TH28 và TH38 |
TH6, TH24: Hai dòng hạt tím sinh trưởng, phát triển tốt, có 3-5 bắp hữu hiệu/cây, đóng hạt kín bắp và màu sắc tím bắt mắt. Đây là nhóm vật liệu có tiềm năng cho phát triển sản phẩm ngô thực phẩm đặc sản giàu anthocyanin, phù hợp với xu hướng tiêu dùng thực phẩm có giá trị dinh dưỡng và hoạt chất sinh học cao;
|
 |
| Dòng ngô nếp tí hon TH6 và TH24 |
TH3: Dòng ngô nếp tí hon hạt trắng có triển vọng, thể hiện năng suất nhiều bắp, chất lượng cảm quan tốt. Khi đặt cạnh các dòng tím, TH3 giúp mở rộng phổ màu sắc và định vị sản phẩm cho nhóm ngô nếp tí hon đặc sản.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nguồn vật liệu ngô nếp tí hon tại Học viện có tính đa dạng phong phú về màu sắc hạt, hình thái bắp và đặc điểm nông sinh học, tạo tiền đề quan trọng cho công tác chọn tạo các dòng thuần và tổ hợp lai ngô nếp tí hon đặc sản trong thời gian tới.
Theo nhóm nghiên cứu, hiện nay Việt Nam chưa có giống ngô nếp tí hon lai F1 được chọn tạo và công nhận chính thức. Phần lớn nguồn giống trên thị trường còn phụ thuộc vào nhập nội hoặc các quần thể địa phương chưa ổn định về năng suất và chất lượng. Vì vậy, chủ động chọn tạo giống trong nước là yêu cầu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn: giảm phụ thuộc vào giống nhập khẩu, tăng khả năng kiểm soát chất lượng giống, tạo thêm việc làm và nâng cao giá trị kinh tế cho người sản xuất.
Đề tài cũng phù hợp với định hướng phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nông nghiệp bền vững theo tinh thần các nghị quyết và chiến lược quốc gia trong giai đoạn mới. Trong thời gian tới, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục chọn lọc, đánh giá chuyên sâu, lai tạo và phát triển các tổ hợp lai triển vọng với mục tiêu dài hạn là công nhận giống và thương mại hóa sản phẩm ngô nếp tí hon đặc sản mang thương hiệu Việt Nam.
Những kết quả bước đầu cho thấy năng lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của đội ngũ cán bộ khoa học trẻ tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, góp phần khẳng định vai trò của Học viện trong nghiên cứu, chọn tạo giống cây trồng phục vụ phát triển nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững.
ThS. Vũ Thị Xuân Bình và nhóm nghiên cứu
Ban Khoa học và Công nghệ