Khi nhắc đến ngành Xã hội học, nhiều người thường hình dung đây là một ngành học thiên về lý thuyết với những bài giảng về xã hội, con người và cộng đồng. Tuy nhiên, tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam (VNUA), sinh viên Xã hội học được đào tạo theo một cách hoàn toàn khác: học thông qua nghiên cứu thực tiễn, trải nghiệm thực địa và giải quyết những vấn đề đang diễn ra trong đời sống xã hội. Một trong những dấu ấn đặc biệt của chương trình đào tạo là học phần Thực tập Phương pháp nghiên cứu xã hội học. Đây được xem là "phòng thí nghiệm ngoài thực địa" của sinh viên Xã hội học, nơi các em vận dụng toàn bộ kiến thức đã học để thực hiện một nghiên cứu xã hội hoàn chỉnh.
    |
 |
| Sinh viên ngành Xã hội học đi thực tập nghề nghiệp |
Từ việc xác định vấn đề nghiên cứu, xây dựng đề cương, đặt câu hỏi nghiên cứu, xây dựng giả thuyết, tổng quan tài liệu cho đến thiết kế công cụ thu thập thông tin, sinh viên đều trực tiếp thực hiện. Các nhóm sinh viên sẽ xuống địa bàn nghiên cứu, tiếp xúc với người dân, tổ chức các cuộc phỏng vấn nhóm, phỏng vấn sâu, khảo sát bằng bảng hỏi, thu thập và xử lý dữ liệu bằng các phần mềm phân tích chuyên nghiệp như SPSS, NVIVO…
Để hoàn thành một đợt thực tập, mỗi nhóm sinh viên phải thực hiện nhiều hoạt động nghiên cứu chuyên sâu như tổ chức phỏng vấn nhóm, thực hiện hàng loạt cuộc phỏng vấn sâu, xây dựng bảng hỏi khảo sát và thu thập dữ liệu thực tế từ cộng đồng. Những công việc này không khác nhiều so với quy trình nghiên cứu đang được các viện nghiên cứu, tổ chức quốc tế hay doanh nghiệp lớn áp dụng hiện nay.
Điều quan trọng hơn cả là thông qua quá trình đó, sinh viên được rèn luyện những kỹ năng có giá trị lâu dài trong bất kỳ môi trường làm việc nào.
Đó là khả năng đặt câu hỏi đúng để tìm ra bản chất của vấn đề.
Đó là kỹ năng giao tiếp và khai thác thông tin từ nhiều nhóm đối tượng khác nhau.
Đó là tư duy phân tích dữ liệu, đọc hiểu các xu hướng xã hội và đưa ra những nhận định dựa trên bằng chứng thay vì cảm tính.
Đó cũng là khả năng làm việc nhóm, quản lý dự án nghiên cứu và trình bày kết quả một cách khoa học, thuyết phục.
|
 |
| Chuyến đi thực địa của giảng viên xã hội học |
Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng cần hiểu khách hàng, các tổ chức ngày càng cần hiểu cộng đồng và cơ quan quản lý ngày càng cần những quyết định dựa trên dữ liệu, những kỹ năng mà sinh viên Xã hội học được trang bị trở nên đặc biệt giá trị.
Một sinh viên Xã hội học có thể sử dụng kỹ năng nghiên cứu để làm việc trong lĩnh vực nghiên cứu thị trường và hành vi khách hàng. Doanh nghiệp cần biết người tiêu dùng muốn gì, tại sao họ lựa chọn một sản phẩm, điều gì ảnh hưởng đến quyết định mua hàng. Đó chính là những câu hỏi mà nhà xã hội học được đào tạo để trả lời.
Trong lĩnh vực nhân sự, khả năng tìm hiểu nhu cầu, động lực và hành vi của con người giúp sinh viên Xã hội học dễ dàng thích nghi với công việc tuyển dụng, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng văn hóa tổ chức.
Đối với các tổ chức phi chính phủ (NGO), dự án phát triển cộng đồng hay các chương trình an sinh xã hội, kỹ năng khảo sát, đánh giá nhu cầu và nghiên cứu thực địa là những năng lực cốt lõi mà sinh viên Xã hội học đã được rèn luyện ngay từ khi còn ngồi trên ghế giảng đường.
Ngay cả trong lĩnh vực truyền thông, marketing hay chuyển đổi số, khả năng đọc hiểu các xu hướng xã hội, phân tích hành vi người dùng và dự báo nhu cầu của công chúng cũng là những lợi thế nổi bật của người học Xã hội học.
Có thể nói, điều làm nên sự khác biệt của ngành Xã hội học tại VNUA không chỉ nằm ở những kiến thức về xã hội, mà còn ở hệ thống kỹ năng nghiên cứu bài bản và khả năng ứng dụng cao trong thực tiễn. Sinh viên không chỉ được học cách hiểu con người mà còn được đào tạo để thu thập dữ liệu, phân tích vấn đề và đưa ra các giải pháp dựa trên bằng chứng khoa học.
Trong một thế giới mà dữ liệu ngày càng nhiều nhưng khả năng thấu hiểu con người vẫn luôn khan hiếm, những người có năng lực nghiên cứu xã hội, phân tích hành vi và kết nối với cộng đồng sẽ luôn có chỗ đứng.
Đó cũng chính là giá trị mà ngành Xã hội học tại VNUA mang đến cho người học: không chỉ một tấm bằng đại học, mà là năng lực khám phá xã hội, hiểu con người và tạo ra những thay đổi tích cực cho tương lai.
Bộ môn Xã hội học – Khoa Khoa học xã hội